Cuộc đua AI khiến 5 ông lớn công nghệ Mỹ gánh khối nghĩa vụ tài chính khổng lồ lên tới 1.650 tỷ USD

Theo phân tích của Nikkei, năm tập đoàn công nghệ gồm Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta và Oracle hiện đang có tổng nghĩa vụ tài chính ngoài bảng cân đối kế toán khoảng 1.650 tỷ USD. Con số này thậm chí còn lớn hơn tổng số nợ đã được ghi nhận chính thức, vốn vào khoảng 1.350 tỷ USD.

Điểm đáng chú ý là quy mô các cam kết tài chính này đã tăng gấp tám lần chỉ trong khoảng bốn năm, phản ánh tốc độ mở rộng hạ tầng AI chưa từng có trong lịch sử ngành công nghệ.

Trong nhóm doanh nghiệp được khảo sát, Meta là công ty có nghĩa vụ tài chính ngoài bảng cân đối kế toán lớn nhất với khoảng 420 tỷ USD, cao gần gấp ba lần số nợ được ghi nhận theo báo cáo tài chính. Oracle cũng ghi nhận mức tăng rất mạnh khi giá trị các cam kết này cao hơn hơn 30 lần so với bốn năm trước, chủ yếu liên quan đến dự án trung tâm dữ liệu Stargate hợp tác cùng OpenAI.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân xuất phát từ cách các tập đoàn triển khai hạ tầng AI. Thay vì đầu tư trực tiếp để sở hữu toàn bộ trung tâm dữ liệu, nhiều doanh nghiệp lựa chọn ký hợp đồng thuê dài hạn hoặc đặt mua máy chủ và GPU theo các thỏa thuận nhiều năm.

Theo chuẩn mực kế toán hiện hành, những tài sản chưa được bàn giao hoặc các trung tâm dữ liệu chưa đi vào vận hành sẽ chưa được ghi nhận là nợ vay trên bảng cân đối kế toán. Thay vào đó, chúng được xếp vào nhóm nghĩa vụ tài chính ngoài bảng cân đối và được trình bày trong phần thuyết minh của báo cáo tài chính.

Điều này hoàn toàn phù hợp với quy định kế toán, nhưng cũng khiến nhiều nhà đầu tư cá nhân khó đánh giá đầy đủ quy mô rủi ro tài chính mà doanh nghiệp đang chấp nhận trong cuộc đua AI.

Nhiều tổ chức tài chính quốc tế cũng đã bắt đầu bày tỏ sự quan tâm đến xu hướng này. Morgan Stanley từng dành riêng một báo cáo để phân tích hiện tượng trên, trong khi Moody's cảnh báo các cam kết thuê tài sản dài hạn chưa được thực hiện đang gia tăng với tốc độ rất nhanh.

Ở chiều ngược lại, các tập đoàn công nghệ vẫn giữ quan điểm lạc quan. Microsoft, Alphabet và Amazon đều sở hữu lượng hợp đồng dịch vụ điện toán đám mây trị giá rất lớn, được kỳ vọng sẽ tạo nguồn doanh thu đủ để bù đắp chi phí đầu tư hạ tầng AI trong tương lai.

Ngoài hình thức vay vốn hoặc phát hành cổ phiếu, nhiều doanh nghiệp còn huy động nguồn lực từ các quỹ đầu tư. Chẳng hạn, Meta đã hợp tác với các quỹ do Blue Owl Capital quản lý để phát triển trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại bang Louisiana. Ban đầu, dự án được công bố có tổng vốn khoảng 27 tỷ USD, nhưng đến nay quy mô đầu tư dự kiến đã vượt mốc 50 tỷ USD.

Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), hình thức huy động vốn thông qua liên doanh hoặc quỹ đầu tư mà chưa phản ánh ngay trên bảng cân đối kế toán được gọi là "shadow borrowing". Tổ chức này cảnh báo nếu tốc độ tăng trưởng của AI chậm hơn kỳ vọng hoặc nhu cầu sử dụng trung tâm dữ liệu suy giảm, các nghĩa vụ tài chính tích lũy nhiều năm có thể tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng phần lớn những khoản cam kết này cuối cùng vẫn sẽ được ghi nhận thành nợ khi các trung tâm dữ liệu hoàn tất xây dựng và chính thức đi vào hoạt động. Nếu thị trường AI tiếp tục phát triển mạnh, doanh thu từ điện toán đám mây và các dịch vụ ứng dụng AI sẽ giúp bù đắp chi phí đầu tư. Ngược lại, nếu nhu cầu thực tế thấp hơn dự báo, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với nguy cơ suy giảm giá trị tài sản và phát sinh các khoản lỗ lớn.

Trong bối cảnh AI ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực như phân tích dữ liệu, tự động hóa hay tối ưu quảng cáo facebook, các khoản đầu tư khổng lồ hiện nay được xem là bước đi chiến lược. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng nhà đầu tư vẫn cần theo dõi sát những nghĩa vụ tài chính ngoài bảng cân đối để có cái nhìn toàn diện hơn về sức khỏe tài chính của các tập đoàn công nghệ.