AI Trung Quốc tăng tốc khiến thế giới bất ngờ: Chi phí thấp hơn nhiều lần, tốc độ phổ biến vượt trội

Trong nhiều năm qua, OpenAI và Anthropic được xem là những đơn vị dẫn đầu trong lĩnh vực AI tạo sinh. Tuy nhiên, lợi thế này đang chịu áp lực khi hàng loạt doanh nghiệp Trung Quốc liên tục tung ra các mô hình mới với khả năng cạnh tranh ngày càng cao.

Giữa tháng 7, startup Moonshot AI đã giới thiệu mô hình Kimi K3 dưới dạng trọng số mở (open-weight), cho phép các tổ chức và doanh nghiệp tải về để triển khai trên hệ thống của mình. Chỉ vài ngày sau, Alibaba tiếp tục công bố phiên bản thử nghiệm mới của dòng Qwen và khẳng định sản phẩm này chỉ xếp sau một số ít mô hình AI hàng đầu hiện nay.

Theo đánh giá của Epoch AI, khoảng cách giữa các mô hình AI mã nguồn mở mạnh nhất với nhóm dẫn đầu thế giới hiện chỉ còn tính bằng vài tháng. Đáng chú ý, phần lớn các hệ thống này đều đến từ Trung Quốc và đang được cộng đồng phát triển phần mềm đón nhận nhanh chóng.

Số liệu từ nền tảng OpenRouter cũng cho thấy xu hướng dịch chuyển rõ rệt. Nếu trong tháng 5, lượng sử dụng các mô hình AI của Mỹ và Trung Quốc gần như tương đương thì sang tháng tiếp theo, mức tăng của các mô hình Mỹ đạt khoảng 75%, trong khi các mô hình Trung Quốc tăng tới 300%, phản ánh tốc độ mở rộng rất nhanh trên thị trường.

Sự phát triển này được cho là khiến giới công nghệ Mỹ cũng như các nhà hoạch định chính sách đặc biệt quan tâm. Nhiều nguồn tin cho biết một số quan chức đã đề xuất các biện pháp nhằm hạn chế sự lan rộng của các mô hình AI Trung Quốc, bao gồm việc siết chặt hợp tác hoặc đưa một số doanh nghiệp vào danh sách kiểm soát thương mại.

Trong khi đó, các chuyên gia nhận định việc giới hạn quyền tiếp cận một số mô hình AI tiên tiến của Mỹ lại vô tình tạo điều kiện để các giải pháp thay thế từ Trung Quốc mở rộng thị phần nhanh hơn.

Không chỉ phát triển nhanh, các mô hình AI Trung Quốc còn tạo lợi thế lớn về chi phí. Theo dữ liệu của Artificial Analysis, DeepSeek chỉ tiêu tốn khoảng 0,04 USD cho mỗi tác vụ xử lý, trong khi Kimi K3 có mức chi phí khoảng 0,95 USD. Đối với một số mô hình AI cao cấp khác, người dùng có thể phải trả tới 2,75 USD cho cùng khối lượng công việc, tức cao hơn hàng chục lần.

Một trong những nguyên nhân giúp doanh nghiệp Trung Quốc giảm chi phí là việc áp dụng kiến trúc "Mixture of Experts" (MoE). Công nghệ này chỉ kích hoạt những phần của mô hình cần thiết để xử lý từng yêu cầu, thay vì vận hành toàn bộ hệ thống, qua đó tối ưu tài nguyên tính toán và giảm đáng kể chi phí triển khai.

Các công ty như DeepSeek hay Alibaba cũng được đánh giá đã đạt nhiều bước tiến trong việc tối ưu hóa kiến trúc này, nhất là trong bối cảnh họ phải thích nghi với những hạn chế về nguồn cung chip AI tiên tiến từ Mỹ.

Không chỉ AI, Trung Quốc còn ghi nhận sự tăng trưởng mạnh về đổi mới công nghệ. Theo khảo sát của Nikkei Asia phối hợp với Patent Result, quốc gia này hiện dẫn đầu thế giới về số lượng đơn đăng ký sáng chế trong lĩnh vực công nghệ tài chính (fintech).

Nghiên cứu thống kê hơn 120.000 hồ sơ sáng chế tại 118 quốc gia và vùng lãnh thổ trong giai đoạn 10 năm gần đây cho thấy Trung Quốc chiếm khoảng 38% tổng số đơn đăng ký, vượt xa Mỹ với 17%. Đặc biệt, số lượng sáng chế của Trung Quốc đã tăng gấp 10 lần so với một thập kỷ trước, phản ánh tốc độ đầu tư rất lớn vào các lĩnh vực như thanh toán số, AI và tài chính thông minh.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI Trung Quốc đang làm thay đổi cục diện cạnh tranh công nghệ toàn cầu. Khi chi phí ngày càng thấp và hiệu suất liên tục được cải thiện, các mô hình này có thể được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như lập trình, chăm sóc khách hàng, phân tích dữ liệu và tối ưu quảng cáo facebook, mở ra thêm nhiều lựa chọn cho doanh nghiệp trên toàn thế giới.